---
title: "Gemeente onder cyberaanval: test je plan"
date: 2026-10-23
author: "Redactie Humanfirewall"
featured_image: "https://humanfirewall.nl/wp-content/uploads/2026/10/gemeente-cyberaanval-plan-oefenen.jpg"
categories:
  - name: "Beveiligingsnieuws"
    url: "/category/beveiligingsnieuws.md"
---

# Gemeente onder cyberaanval: test je plan

**70**lokale besturen in de resultatentabel over BCP

**59%**had geen BCP beschikbaar bij die beoordeling

**2023–2025**auditperiode, geen actuele meting van alle gemeenten





Een crisisnummer dat alleen in de uitgevallen werkmail staat, faalt al vóór het eerste telefoontje. Onze fictieve incidentproef laat je die afhankelijkheid zelf veranderen. Voor een gemeente onder cyberaanval is een plan pas bruikbaar als mensen er zonder hun gewone systemen mee kunnen werken.

Het rapport van Audit Vlaanderen maakt die voorbereiding pijnlijk concreet. De Tijd bracht het op 23 oktober 2026 onder de aandacht. Bij een [human firewall](https://humanfirewall.nl/) hoort behalve een verdachte mail herkennen ook weten wie het incident overneemt.



**Werkmail valt uit**Het crisisnummer is alleen daar opgeslagen.

**De belroute valt mee uit**Een aanwezige contactlijst is nog geen bereikbare contactlijst.



Afhankelijkheid in het fictieve oefenscenario.

## Bij welke besturen ontbrak een herstelplan?

De [publicatie van oktober 2026](https://www.vlaanderen.be/publicaties/cyberveilige-gemeenten-ict-veiligheidsaudits-met-cofinanciering-globaal-rapport) bundelt cofinancieringsaudits uit 2023–2025. Er namen 77 lokale besturen en 12 intercommunales deel. De resultatentabel over bedrijfscontinuïteit betreft 70 lokale besturen en 12 intercommunales. Bij die lokale besturen was bij 59% geen BCP beschikbaar; 41% had er wel een.

BCP staat voor bedrijfscontinuïteitsplan: hoe de werking na uitval doorgaat en herstelt. Dat is breder dan een meldlijst bij een aanval. Het rapport bewijst geen actueel percentage voor alle Vlaamse gemeenten.



**59% zonder BCP**

**41% met BCP**



Audit Vlaanderen, rapport oktober 2026, p. 17. Noemer: 70 lokale besturen in de resultatentabel.

## Gemeente onder cyberaanval: welk plan werkt?

Oefenscenario: bij een fictief gemeentebestuur vallen werkmail en gedeelde bestanden uit. Een loketmedewerker moet een storing melden en de noodwerking bespreken. Verander de afspraken en bekijk precies waar de oefening vastloopt.

Deze proef scant niets, verstuurt niets en vraagt geen namen, wachtwoorden of echte contactgegevens. De keuzes verdwijnen bij verversen. Het is een tafelproef, geen beveiligingsaudit.

Fictief gemeentebestuur · oefen de uitval

Afspraken van het fictieve bestuurIs het gecontroleerde crisiscontact bereikbaar buiten werkmail en gedeelde bestanden?Kies bereikbaarheidJa, via een vooraf gecontroleerde offline lijstNee, het nummer staat alleen in werkmailZijn verantwoordelijke én vervanger bevoegd om noodwerking te activeren?Kies bevoegdheidJa, dat is vooraf afgesprokenNee, daarover is niets vastgelegdIs het herstel van de noodzakelijke toepassing aantoonbaar beproefd?Kies herstelbewijsJa, er ligt een gecontroleerd herstelverslagNee, er is alleen een back-upmeldingSpeel de uitval door Wis keuzesNog geen oefenuitkomst. Kies de afspraken van het fictieve bestuur.

De interactieve proef heeft JavaScript nodig. Zonder JavaScript: controleer afzonderlijk de offline belroute, het beslismandaat en het herstelverslag.







## 1.899 kwetsbaarheden zijn geen 1.899 inbraken

In de [tabel op pagina 11 van het rapport](https://publicaties.vlaanderen.be/view-file/88243) staan bij de 70 lokale besturen intern 401 lage, 850 middelhoge en 332 hoge risico’s; extern 259 lage, 36 middelhoge en 21 hoge risico’s. De som is 401 + 850 + 332 + 259 + 36 + 21 = 1.899 bevindingen.

Dat zijn opgetelde kwetsbaarheden, geen aantal aanvallen of unieke lekken. Intercommunales hebben een aparte tabel. Een herstelplan dicht zo’n technisch lek niet. Onze uitleg over [WannaCry](https://humanfirewall.nl/wannacry-les-voor-organisaties) verbindt patchbeheer juist met verantwoordelijkheid en segmentering.



**Intern**401 + 850 + 332 = 1.583

**Extern**259 + 36 + 21 = 316

**Samen**1.583 + 316 = 1.899



Eigen optelling van de zes risicocellen voor lokale besturen. Geen telling van unieke aanvallen.

## Een plan kopen zonder oefening is te weinig

Een afgeleverde pdf zegt nog niet of de receptionist iemand bereikt. Voor je afrekent voor een nieuw incidentplan: vraag de leverancier en de diensteigenaar samen de uitval van werkmail door te spelen. Laat hen de belroute, het mandaat en het herstelbewijs aanwijzen.

Ook onze proef kan te makkelijk geruststellen. Alle antwoorden op ja zetten bewijst alleen dat de opgegeven afspraken op papier aansluiten. Of een nummer werkt en een toepassing herstelt, moet je in een gecontroleerde oefening vaststellen. Het [Vlaamse Cyber Response Team](https://www.vlaanderen.be/digitaal-vlaanderen/onze-diensten-en-platformen/cyber-response-team-lokaal-bestuur) ondersteunt lokale besturen bij voorbereiding en incidenten.



1. Neem één noodzakelijke gemeentelijke dienst als oefenonderwerp.
2. Veronderstel dat werkmail en gedeelde bestanden onbereikbaar zijn.
3. Leg elke vastgelopen afspraak bij een verantwoordelijke neer, met een afgesproken hercontrole.



## Kan het loket na de volgende oefening verder?

Vraag bij de volgende tafelproef om het verslag van de echte belroute en herstelcontrole. Het verschil tussen een aanwezig document en aantoonbaar herstelde dienstverlening wordt daar zichtbaar. Herhaal de oefening als het contactpunt, de leverancier of de toepassing verandert.



1. **Contact gewijzigd**Controleer de belroute opnieuw.
2. **Toepassing gewijzigd**Herhaal de afgebakende herstelproef.

Hercontrole volgt op een wijziging in de echte dienstverlening.

## Blijft je crisisnummer bereikbaar bij mailuitval?

Verander de belroute in de fictieve proef en bekijk welke afspraak vastloopt.

[Naar de incidentproef](#incidentproef)